Savannah

Savannah size uygun mu?

Savannah, bir serval (Afrika yaban kedisi) ile ev kedisinin melezlenmesiyle oluşturulmuş bir ırktır. Bu, Savannah'ı diğer çoğu kedi ırkından temelden farklı kılar: ne kadar evcilleştiği, kaçıncı kuşak olduğuna bağlıdır ve bu bilgi olmadan bir Savannah sahiplenmeye karar vermek risklidir.

Savannah, çok yüksek enerjili, meraklı ve neredeyse köpek gibi etkileşim isteyen bir kedi arayan, deneyimli ve zaman ayırabilen sahipler için uygundur. Kuşak numarası düştükçe (F1'e yaklaştıkça) bakım zorluğu artar.

Sahiplenmeden önce

Savannah'lar kuşaklarına göre sınıflandırılır: F1'in bir ebeveyni servaldir ve serval oranı en yüksektir (yaklaşık yarı); F2'nin serval büyükanne/büyükbabası vardır (yaklaşık dörtte bir); F3, F4, F5 ile serval oranı her kuşakta yarıya iner. F1-F2 gibi erken kuşaklar en büyük, en enerjik ve bakımı en zor bireylerdir; F4-F5 ve sonrası, boyut ve davranış olarak ev kedisine daha yakındır ve genelde ilk kez egzotik ırk deneyimleyen aileler için önerilir.

Türkiye'de serval (Leptailurus serval) CITES Ek II kapsamında listelidir; bu, uluslararası ticaretin tamamen yasak olmadığı ama izin/belge gerektirdiği anlamına gelir. Savannah gibi serval melezlerinin Türkiye'de hangi kuşaktan itibaren serbestçe sahiplenilebileceği, ithalat için hangi belgelerin gerektiği ve yerel idarelerin (il tarım müdürlükleri, belediyeler) uygulamasının nasıl işlediği konusunda güncel ve tutarlı bir resmi kaynak bulunamadı; bu bölüm bu nedenle işaretlenmiştir. Bir Savannah sahiplenmeden veya ithal etmeden önce Tarım ve Orman Bakanlığı'na ve ilgili il müdürlüğüne doğrudan danışmanız gerekir.

ABD'de bazı eyaletler Savannah sahipliğini tamamen yasaklarken (örneğin Georgia, Hawaii, Nebraska, Rhode Island), bazıları yalnızca F4 veya sonraki kuşaklara izin verir (Alaska, Iowa, Massachusetts, New Hampshire, Vermont gibi); bazı şehirler (New York City, Denver gibi) kuşaktan bağımsız tam yasak uygular. Bu, ırkın "evcil kedi" ile "yabani melez" arasındaki çizginin yasal olarak da net olmadığını gösterir.

Karakter ve mizaç

Savannah son derece zeki, meraklı ve enerjiktir; doğru sosyalleştirildiğinde sahibine köpek benzeri bir bağlılık gösterir. Tasmayla yürüyüşe alışabilir, getir oynayabilir ve öğrenmeye çok açıktır.

Suyla ilişkisi bu ırkta sıra dışıdır; birçok Savannah banyo yapmaktan, musluk suyuyla oynamaktan hatta bir çocuk havuzuna girmekten hoşlanır. Sıçrama gücü de dikkat çekicidir; dolap üstü gibi yüksek noktalara kolayca ulaşabilir, bu nedenle kırılacak eşyalar yüksekte güvende değildir.

Zihinsel uyarım eksikliğinde can sıkıntısı hızla yıkıcı davranışa dönüşür: eşya deviren, dolap açan, sürekli dikkat isteyen bir kedi ile karşılaşabilirsiniz.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda ömür 12-20 yıl gibi geniş bir aralıkla verilir; genel olarak sağlıklı bir ırk kabul edilir.

• Piruvat kinaz (PK) eksikliği: Kalıtsal bir kan hastalığı; genetik test ile önlenebilir, ebeveyn taraması istenmelidir.
• Progresif retina atrofisi (PRA): İki formu bildirilmiştir: yavru döneminde (2-3 aylık) başlayan erken form ve 2-5 yaş arası ortaya çıkan geç form; ikisi de görme kaybına ilerler.
• Hipertrofik kardiyomiyopati (HKM): Kedilerde en sık görülen kalp hastalığı; düzenli kalp taraması önerilir.
• Taurin duyarlılığı: Bu ırkın taurin eksikliğine özellikle yatkın olduğu bildirilir; yüksek proteinli, taurin açısından zengin (et/balık bazlı) bir diyet şarttır, düşük kaliteli tahıl ağırlıklı mamalardan kaçının.
• Anestezi hassasiyeti: Ketamin bazlı anestezinin bu ırkta karaciğer yoluyla metabolize edilirken sorun yaratabileceği bildirilmiştir; herhangi bir işlem öncesi veterinerinize kedinizin Savannah olduğunu mutlaka söyleyin.

Beslenme

Kuşağa göre büyüklük değişir; F1 bireyler 5-9 kg'a, hatta bazı büyük erkekler daha fazlasına ulaşabilirken, F4-F5 bireyler genelde küçük-orta boy bir kediye yakındır.

• Yavru (2-12 ay): Yavru maması, günde 3-4 öğün.
• Yetişkin: Yüksek proteinli, düşük veya tahılsız bir diyet önerilir; taurin içeriği yüksek et/balık bazlı mamalar tercih edilmeli.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalp taraması sonuçlarına göre veteriner, sodyum ve kalori ayarlaması önerebilir.

Yüksek enerjisi nedeniyle bu ırkın kalori ihtiyacı bazı ev kedilerinden fazla olabilir; kiloyu düzenli takip edin.

Bakım ve tüy

Kısa tüyü nispeten az bakım ister.

• Haftada bir tarama yeterlidir.
• Tırnaklar 2-3 haftada bir kesilmeli; yüksek sıçrama ve tırmanma nedeniyle tırnak ucu kontrolü önemlidir.
• Dişler haftada birkaç kez fırçalanmalı.
• Kulaklar ayda bir kontrol edilmeli.
• Banyo sevdikleri için gerektiğinde kolayca yapılabilir; bu birçok kedi ırkının aksine bir avantajdır.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Güvenli, yüksek çitli dış mekân. Kapalı "catio" veya çok yüksek çitli bahçe; bu ırk sıradan bir bahçe çitini kolayca aşabilir.
2. Bol dikey alan. Yüksek kedi ağaçları ve raflar, sıçrama ihtiyacını güvenli şekilde karşılar.
3. Su oyun alanı. Sığ bir kap veya çeşme tipi suluk, suyla ilgisini olumlu yönde kullanır.
4. Tasmalı yürüyüş ve iz sürme oyunları. Fazla enerjiyi güvenli şekilde tüketir.
5. Günlük etkileşimli oyun. Kova, oltalı oyuncak ve getir oyunu; bu ırk için lüks değil temel ihtiyaçtır.

Tarihçe

Savannah'ın kökeni 1986'ya, bir serval ile ev kedisinin çiftleşmesinden doğan ilk yavruya dayanır. Bu ilk melez kediye ithafen ırka "Savannah" adı verildi. Sonraki yıllarda yetiştiriciler Patrick Kelly ve Joyce Sroufe, tipi sabitlemek için Mısır kedisi (Egyptian Mau), Oryantal Kısa Tüylü ve Ocicat gibi benekli ev kedisi ırklarını da çaprazlamaya dahil ederek bugünkü ırk standardını geliştirdi. TICA, Savannah'ı 2001'de kayıtlı bir ırk olarak kabul etti ve 2012'de şampiyona statüsü verdi.