Siberian

Sibirya kedisi size uygun mu?

Sibirya kedisi, Rusya'nın ormanlarında yüzyıllar içinde doğal olarak gelişmiş, üç katmanlı yoğun kürkü olan, iri ve çevik bir ırktır. CFA onu köpeksi, zeki ve sahibine bağlı bir kedi olarak tanımlar. Oyuncu ve meraklıdır ama genel olarak dengeli ve uyumludur. Bu ırk hakkındaki en yaygın iddia "alerjisi olanlar için uygun" olmasıdır; aşağıda göreceğiniz gibi bu iddia çok dikkatli değerlendirilmelidir.

Sahiplenmeden önce

Alerji konusunda gerçekçi olun. Kedi alerjisinin başlıca kaynağı tüy değil, Fel d 1 adlı proteindir. Bu protein tükürük ve deri salgılarında bulunur; kedi yalandıkça tüye yayılır, kuruyunca havaya karışır. Her kedi Fel d 1 üretir.

Sibirya kedisiyle ilgili bilinenler şunlar:

• 2017'de yapılan bir genetik çalışma, Sibirya kedilerinde Fel d 1'i kodlayan genlerde başka kedilerde görülmeyen çeşitli mutasyonlar buldu. Ancak çalışmada yalnızca dört Sibirya kedisi vardı; yazarlar bu mutasyonların alerjen üretimini gerçekten azaltıp azaltmadığının ileri çalışmalarla araştırılması gerektiğini açıkça belirtiyor. Aynı çalışmada bir kedide tükürük alerjeni düşük çıkarken diğerlerinde daha yüksek bulundu.
• Irkla ilgili derlenen test verilerine göre bazı Sibirya kedileri daha düşük Fel d 1 düzeyi gösterse de test edilenlerin yaklaşık yarısı olağan düzeyde alerjen üretiyor.
• Kedi genetikçisi Leslie Lyons, Smithsonian dergisine verdiği demeçte "hipoalerjenik kedi diye bir şey olmadığını", ancak bazı Sibirya kedilerinin daha az alerjik tepkiye yol açabildiğini söylüyor.

Yani sonuç şu: Sibirya kedisi alerjisi olan herkese uygun bir ırk değildir; en fazla, bazı bireyleri bazı kişilerde daha az belirti yapabilir. Alerjiniz varsa:

1. Önce alerji uzmanınızla konuşun; ciddi alerjisi veya astımı olanlar için risk gerçektir.
2. Genel olarak "ırka" değil, sahiplenmeyi düşündüğünüz kedinin kendisine bakın. Yetiştiricide veya evde o kediyle birkaç kez, uzun süre vakit geçirin.
3. Bazı yetiştiricilerin sunduğu alerjen testlerinin sonucunu sorun, ama sonucu kesin garanti olarak görmeyin.
4. "Olmazsa geri veririz" planıyla başlamayın; bu kedi için ciddi bir stres ve kayıptır.

Yetiştiriciden isteyin: CFA'ya göre ırkta HKM ve PKD görülebilir; ebeveynlerin kalp ultrasonu ve PKD testi sonuçlarını, soy kütüğünü ve en az 12 haftalık, aşıları başlamış bir yavru isteyin. Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçip takılıp PETVET sistemine kaydedilmesi zorunludur.

Karakter ve mizaç

• Köpeksi ve bağlı: Sahibini evin içinde takip eder, kapıda karşılar, çoğu zaman yakınında olmayı seçer.
• Dengeli: CFA'nın ifadesiyle büyük ölçüde sakin, biraz da yaramaz. Kolay geçinen, özgüvenli bir kedidir.
• Sesle değil mırıltıyla iletişim: Yüksek sesle miyavlamaktan çok mırlar ve kısa seslerle iletişim kurar.
• Çevik ve oyuncu: İri yapısına rağmen iyi tırmanır ve zıplar; yüksek dolapların üstü sık tercih ettiği yerlerdendir.
• Geç olgunlaşma: Kaynaklara göre tam gelişimi beş yıla kadar sürebilir; yavruluk enerjisi uzun süre devam eder.

Çocuklu ve çok hayvanlı evlerde genellikle iyi uyum sağlar.

Sağlık sorunları ve ömür

Doğal kökenli bir ırk olarak genel sağlığı iyi kabul edilir. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Hipertrofik kardiyomiyopati (HKM): Cornell, Sibirya kedisini HKM'ye yatkın ırklar arasında sayar. Uzun süre belirti vermeyebilir; hızlı veya zor nefes alma, ağızdan soluma, halsizlik ve ani arka bacak felci acil durumdur.
• Polikistik böbrek hastalığı (PKD): CFA ırkta görülebildiğini belirtir; özellikle renk noktalı Neva Masquerade varyantında bildirilmiştir. Belirtiler: çok su içme, sık idrar, iştah ve kilo kaybı, kusma. Tanı ultrasonla konur.
• Yaralanmalar: Irk sağlığını karşılaştıran geniş bir çalışmada Sibirya kedileri genel hastalık riskinde düşük, yaralanma riskinde ise yüksek bulunmuş; çevik ve atletik yapısıyla uyumlu. Yüksek yerlerden düşme, pencere ve balkon kazalarına karşı önlem alın.
• Tüy yumağı ve keçeleşme: Yoğun alt tüy, özellikle mevsim geçişlerinde tüy yumağına ve karın altında keçeye yol açabilir.
• Obezite: İri bir kedide fazla kilo yoğun kürk altında fark edilmeyebilir; elle kontrol edin.

Ömür için popüler kaynaklar farklı aralıklar verir; ırka özgü güvenilir bir ömür çalışması bulamadık.

Beslenme

CFA'ya göre erkekler yaklaşık 5,5-8 kg, dişiler 3,5-5,5 kg arasındadır.

• Yavru ve genç (2 ay - 1 yaş): Yavru maması, başta günde 3-4 öğün. Irk geç geliştiği için yavru döneminde iri görünmesi için aşırı beslemeyin.
• Genç yetişkin (1-5 yaş): Kas gelişimi sürer; yüksek proteinli, et bazlı tam mama. Miktarı kondisyona göre ayarlayın.
• Kısırlaştırılmış yetişkin: Enerji ihtiyacı düşer; mamayı tartarak verin.
• Kıdemli (8+ yaş): Yılda bir kan ve idrar tahlili, kalp muayenesi.

Böbrek sağlığı için yaş mama ve çeşme tipi suluk kullanın. Tüy yumağı sık yaşanıyorsa veterinerinize lif desteği hakkında danışın.

Bakım ve tüy

CFA'ya göre Sibirya kedisinin kürkü üç katmanlıdır; kışın kalınlaşır, yazın incelir. Bakım ihtiyacı bireyden bireye çok değişir: bazıları keçeleşmemek için haftalık tarama isterken bazıları haftalarca sorunsuz kalabilir.

• Haftada en az bir kez geniş dişli metal tarakla tarama; ilkbahar dökümünde her gün.
• Karın altı, koltuk altı ve kulak arkası keçeleşmeye en yatkın bölgelerdir.
• Banyo nadiren gerekir; yapılırsa alt tüyü tamamen kurutun.
• Tırnaklar 2-3 haftada bir, dişler haftada birkaç kez.
• Türkiye'nin yaz sıcağında yoğun kürkü tıraş etmek yerine düzenli tarayarak ölü alt tüyü alın; tıraş kararı için veterinerinize danışın.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Sağlam ve yüksek kedi ağacı. İri ve çevik bir kedi için geniş tabanlı, duvara sabitlenebilen modeller.
2. Günlük av oyunu. Günde iki kez 15 dakika; yüksek enerjili gençlerde daha fazla.
3. Pencere ve balkon filesi. Atletik ve cesur bir ırk; düşme riskine karşı mutlaka.
4. Mama bulmacaları ve getir-götür oyunları. Zeki ve köpeksi bir kedi için zihinsel uğraş.
5. Serin alan. Yazın seramik zemin, gölge ve serin bir oda; birden fazla su kabı.

Tarihçe

Sibirya kedisi, Rusya'nın ormanlık bölgelerinde doğal olarak gelişmiş eski bir kedi popülasyonudur; varlığı Slav halk masallarında 10. yüzyıla kadar izlenir. CFA onu Rusya'nın ulusal kedisi olarak anar. Sert iklim, üç katmanlı yoğun kürkünü ve güçlü gövdesini şekillendirmiştir.

Resmî yetiştiricilik Sovyetler Birliği'nin son yıllarında başladı. 1987'de St. Petersburg'dan Berlin'e götürülen bir çift, Avrupa'daki kayıtlı üretimin temellerinden biri oldu. Irk WCF tarafından 1991'de, TICA tarafından 1996'da, FIFe tarafından 1997'de tanındı. İlk Sibirya kedileri ABD'ye 1990'da ulaştı; CFA şampiyonluk statüsünü 2000'lerde verdi.

Renk noktalı (colourpoint) bireyler Neva Masquerade adıyla anılır; bazı kuruluşlar bunları Sibirya içinde, bazıları ayrı ırk olarak kaydeder.