Pixie-bob

Pixie-bob size uygun mu?

Pixie-bob, kısa kuyruğu, iri kemikli yapısı ve benekli-vahşi görünümüyle bir vaşağı (bobcat) andıran, ama genetik testlerle tamamen ev kedisi olduğu kanıtlanmış bir ırk. Bu ırkın efsanevi "yaban kedisi melezi" hikâyesi popülerdir ama bilimsel olarak çürütülmüştür. Görünüşünün aksine mizacı yumuşak, köpek gibi sadık ve son derece uysaldır.

En gerçekçi soru şu: Bu ırkı görünüşü için mi, yoksa mizacı için mi istiyorsunuz? Pixie-bob'un vaşak benzeri dış görünüşü genetik bir "yaban kan"dan değil, seçici yetiştirmeden gelir; davranışsal olarak sakin bir ev kedisidir.

Sahiplenmeden önce

Yaban kedisi efsanesi kaynakla çürütülmüştür. Irkın kurucusu Carol Ann Brewer, 1980'lerde Washington eyaletinde bir vaşakla çiftleşmiş olduğu iddia edilen benekli, kısa kuyruklu bir kediyle karşılaştığını öne sürmüş ve buradan yola çıkarak ırkı geliştirmiştir. Ancak sonraki genetik testler -Wikipedia'nın aktardığına göre UC Davis Veteriner Genetik Laboratuvarı'nın yaptığı analizler dahil- Pixie-bob'larda hiçbir vaşak (bobcat) genetik işaretçisi bulamamış, ırkın tamamen evcil kedi (Felis catus) olduğunu doğrulamıştır. Bugün ırk, Manx ve Japon Bobtail gibi diğer kısa kuyruklu ırklardan da genetik olarak bağımsız kabul edilir. Bu efsane hâlâ pazarlamada kullanılsa da bilimsel dayanağı yoktur; bir yavru "yarı vahşi" veya "bobcat melezi" diye satılıyorsa bu yanlış bilgidir.

Polidaktili (fazla parmak) bu ırkta yaygındır ve standartta bir kusur değil, kabul edilen bir özelliktir; her pençede en fazla yedi parmağa izin verilir. Fazla parmaklı bireylerde tırnak bakımı daha sık kontrol gerektirir.

Karakter ve mizaç

Pixie-bob, görünüşünün aksine son derece uysal ve köpek gibi davranışlar sergiler. Zeki, sosyal ve sadıktır; sizi takip eder, kucağa gelir, tasmayla yürümeyi öğrenebilir.

Miyavlamak yerine cıvıltı, gıdaklama ve hırıltı benzeri sesler çıkarır; bu ırkın karakteristik "konuşma" biçimidir. Bazı bireyler basit kelimeleri ayırt edebilecek kadar öğrenmeye açıktır.

Çocuklarla, köpeklerle ve diğer kedilerle genelde iyi geçinir. Sakin ve talepkâr olmayan bir mizacı vardır; kucak sever ama yapışkan değildir.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda ömür genellikle 13-16 yıl olarak bildirilir. Yetiştirme programında geniş bir dış-çaprazlama havuzu kullanıldığı için genetik çeşitliliği iyi, akraba çiftleşmeye bağlı sorunlara nispeten dirençli bir ırk sayılır.

• Hipertrofik kardiyomiyopati (HKM): Kedilerde en sık görülen kalp hastalığı; kaynaklarda bu ırkta görülen vakaların önemli bir kısmının kalıtsal olabileceği belirtilir. Halsizlik, hızlı/zorlanmalı nefes alma veya ani arka bacak felci acil durumdur.
• Kriptorşidizm: Erkek yavrularda testislerin karın boşluğunda kalması; üretim için önemlidir, ameliyatla düzeltilir.
• Doğum zorluğu (distoni) ve kistik endometriyal hiperplazi: Küçük bir oranda bildirilmiştir; esas olarak damızlık dişileri ilgilendirir, aile evcil hayvanı için doğrudan risk değildir.
• Gözyaşı kanalı tıkanıklığı: Bazı bireylerde bildirilmiştir; sürekli göz sulanması belirtisidir, günlük silme yeterli olabilir.
• Diş ve dişeti hastalıkları, obezite: Kedilerde genel risk; iri kemikli bir ırk olduğu için kilo takibi özellikle önemlidir.

Beslenme

Kaynaklar arasında ağırlık konusunda fark var: PetMD 4-7,7 kg aralığı verirken bazı kaynaklar daha düşük bir üst sınır belirtir; genel kabul iri kemikli, kaslı ve yetişkinliğe dört yaşına kadar yavaş ulaşan bir ırk olduğudur.

• Yavru (2-12 ay): Yavru maması, günde 3-4 öğün; bu ırk yavaş büyür, iskelet gelişimi 4 yaşına kadar sürebilir.
• Yetişkin: Yüksek proteinli, dengeli mama; günde iki ölçülü öğün önerilir.
• Kilo takibi: İri yapı obeziteyi gizleyebilir; elle kaburga kontrolü düzenli yapılmalı.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalp ve eklem sağlığı takibiyle birlikte yaşa uygun mama.

Bakım ve tüy

Hem kısa hem yarı uzun tüylü varyantları vardır; her ikisi de orta düzeyde bakım ister.

• Kısa tüylü bireylerde haftada bir, yarı uzun tüylülerde haftada 2-3 kez fırçalama yeterlidir.
• Orta düzeyde döker; mevsim geçişlerinde artabilir.
• Banyo genelde gerekmez.
• Tırnaklar: Polidaktili bireylerde fazla parmak nedeniyle daha sık ve dikkatli kontrol gerekir.
• Dişler haftada birkaç kez fırçalanmalı, kulaklar aylık kontrol edilmeli.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Sağlam, geniş alanlar. İri yapılı bir ırk olduğu için dayanıklı bir kedi ağacı ve geniş dinlenme alanları tercih edilmeli.
2. Ölçülü günlük oyun. Getir oyunu ve tasmayla kısa yürüyüşler bu ırkta iyi karşılanır.
3. Zihinsel uyarım. Basit komut eğitimi ve bulmaca mama kapları; zeki bir ırktır.
4. Kum kabı. İri pençeler için geniş, düşük kenarlı bir kap tercih edilmeli.
5. Sosyal ortam. Köpekli veya kedili evlerde rahat uyum sağlar; tamamen yalnız kalmaktan hoşlanmaz.

Görünüşü "vahşi" olsa da davranışı tam bir ev kedisidir; dışarıda serbest bırakmak yerine iç mekân + güvenli açık hava kafesi (catio) tarzı çözümler tercih edilmeli.

Tarihçe

Pixie-bob'un öyküsü 1985'te ABD'nin Washington eyaletinde, Mount Baker yakınlarında başlar. Yetiştirici Carol Ann Brewer, benekli tabby desenli, kısa kuyruklu ve polidaktil bir erkek kedi edinir. 1986'da bir komşusunun kırsal alanda bulduğu, iddiaya göre bir vaşakla çiftleşmiş "Keba" adlı iri bir erkek kediyi de programına katar. Keba'nın komşuya ait siyah benekli tabby bir dişiyle çiftleşmesinden doğan yavrulardan "Pixie" adlı dişi yavru, Brewer'ın kurduğu yetiştirme programının temel dişisi olur ve ırk bu isimden türetilir.

TICA ırkı 1993'te "sergileme" kategorisinde kabul etti, 1996'da "yeni ırk" statüsüne, 1998'de tam şampiyonluk statüsüne yükseltti. Yıllar içinde yapılan genetik testler, ırkın iddia edilen vaşak kökenini doğrulamamış; Pixie-bob'un tamamen evcil kedi genetiğine sahip olduğu ortaya konmuştur. Buna rağmen "yaban kedisi melezi" efsanesi, ırkın pazarlamasında ve popüler kültürde bugün de yaşamaya devam etmektedir.