American Staffordshire Terrier

American Staffordshire Terrier size uygun mu?

Önce yasal gerçek: American Staffordshire Terrier (AmStaff), Türkiye'de tehlike arz eden ırklar listesindedir ve yeni sahiplenilmesi yasaktır. Bu rehber, ırkı tanımak isteyenler, yasak öncesinden kayıtlı bir köpeğe bakanlar ve yurt dışındaki okurlar için hazırlanmıştır.

AmStaff, kompakt, kaslı ve boyuna göre şaşırtıcı derecede güçlü bir terrierdir. AKC ırk standardı cesaretini "dillere destan" diye tanımlar. Ailesine sadık ve oyuncudur, ama diğer köpeklere karşı tepkisi ve gücü, sahibinden deneyim ve sürekli dikkat ister.

Sahiplenmeden önce

Türkiye'deki yasal durum. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 14. maddesinin (l) bendi, Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden hayvanları üretmeyi, sahiplenmeyi, sahiplendirmeyi, barındırmayı, beslemeyi, takas etmeyi, sergilemeyi, hediye etmeyi, ülkeye sokmayı, satmayı ve reklamını yapmayı yasaklar. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 7 Aralık 2021 tarihli genelgesi, American Staffordshire Terrier'i American Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa ve American Bully ile birlikte bu listeye aldı.

Yasak öncesinden sahipli köpekler. 14 Temmuz 2021'den önce sahiplenilmiş köpekler; kısırlaştırılıp mikroçip takılarak 14 Ocak 2022'ye kadar PETVET sistemine kaydedildiyse sahibinde kalabilir. Bu köpekler kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dışarı çıkarılamaz; kalabalık alanlara, çocuk parklarına ve parklara götürülemez. Kurala uymayanlara idari para cezası uygulanır, tekrarında köpeğe el konulur.

Barınaklar. 2024'teki 7527 sayılı Kanun değişikliğiyle, bakımevine alınan köpeklerden sahiplenilmesi yasak olanlara 5996 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki tedbir (ötanazi) uygulanacağı hükme bağlandı. AmStaff'a benzeyen bir köpekle karşılaşırsanız ne yapabileceğinizi il müdürlüğüne veya bir hayvan hukuku avukatına danışın.

Staffordshire Bull Terrier ile karıştırmayın. İsim benzerliğine rağmen İngiliz kökenli Staffordshire Bull Terrier Türkiye'deki yasak listesinde değildir. AmStaff ondan daha uzun ve iridir.

Yurt dışında. İspanya'da AmStaff potansiyel tehlikeli köpekler listesindedir ve lisans gerektirir; başka ülkelerde de kısıtlamalar olabilir.

Karakter ve mizaç

VCA, AmStaff'ı sadık, eğlenceyi seven ve oyuncu olarak tanımlar. İyi sosyalleştirilmiş bireyler yabancılara karşı genellikle dostanedir. Ailesine yakın olmak ister ve yalnız bırakılmaktan hoşlanmaz.

Zekidir ama inatçı olabilir. Zorlayıcı yöntemlerden çok, kararlı ama ödüle dayalı eğitime yanıt verir.

Tanımadığı köpeklere karşı dostane değildir ve dövüş geçmişinden gelen güdüleri nedeniyle köpek parkları önerilmez. Küçük evcil hayvanlar için de risk taşıyabilir.

Düzenli egzersiz yapan bir AmStaff evde sakin bir köpektir. Egzersizsiz kalan birey ise enerjisini çiğneme ve kazıma gibi yıkıcı davranışlarla boşaltır.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-14 yıl.

• Serebellar ataksi (NCL-A): Irka özgü, çekinik geçişli kalıtsal nörolojik hastalık. Belirtiler yetişkinlikte, genellikle 2-5 yaş arasında başlar: sakarlık ve tökezleme, denge kaybı, yürürken düşme, başını salladıktan sonra gözlerde istemsiz hareket, birkaç saniyelik ani kasılmalar. İlerleyicidir; tedavisi yoktur. Genetik testi mevcuttur; ırk kulübü iki taşıyıcının birbiriyle çiftleştirilmemesini önerir, yetiştiriciden ebeveyn sonuçlarını isteyin.
• Kalça ve dirsek displazisi: Topallama, kalkmakta zorlanma, egzersizden sonra sertlik. Büyük ırk yavru maması ve ideal kilo koruyucudur.
• Otoimmün tiroidit ve hipotiroidi: Kilo alma, halsizlik, tüy ve deri sorunları. Irk kulübü yetiştirme köpekleri için yıllık tiroid testi önerir.
• Doğuştan kalp hastalıkları: Irk kulübü yetiştirme köpekleri için kardiyolog muayenesi önerir. Egzersiz intoleransı, öksürük, bayılma varsa muayene ettirin.
• Obezite: VCA ırkın hafif kilolu olmaya yatkın olduğunu belirtir; fazla kilo eklem sorunlarını ağırlaştırır.

Beslenme

AKC standardında boy erkekte yaklaşık 46-48 cm, dişide 43-46 cm'dir ve kilonun boyla orantılı olması istenir; VCA ortalama kiloyu yaklaşık 26 kg olarak verir. Böyle bir yetişkin, aktiviteye göre günde kabaca 300-400 g kaliteli kuru mama tüketir.

• Yavru: VCA'nın önerisiyle büyük ırk yavru maması; büyüme hızını yavaşlatır ve kalça displazisinin şiddetini azaltabilir. Günde üç öğün.
• Yetişkin: Günde iki öğün, ölçülü porsiyon. Kaburgalar elle hissedilmeli, bel çizgisi görünmelidir.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır, eklem takibi yapılır.

Kısırlaştırılmış bireylerde enerji ihtiyacı düşer. Evde başka köpek varsa kaynak çatışmasını önlemek için ayrı besleyin.

Bakım ve tüy

AKC standardına göre tüy kısa, sık, dokununca sert ve parlaktır.

• Haftada bir fırçalama ölü tüyleri almak için yeterli.
• Banyo gerektikçe; deri kurumasın diye sık yıkamayın.
• Tırnaklar ayda bir; güçlü köpeklerde tırnak kesimine yavru dönemde alıştırmak işi kolaylaştırır.
• Kulak ve diş kontrolü haftalık.
• Yaz: Kısa tüylü olsa da kaslı yapısıyla sıcakta çabuk ısınır; sıcak saatlerde yoğun oyundan kaçının.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: uzun bir yürüyüş, kısa koşu veya enerjik oyunlar, toplamda yaklaşık 1 saat. VCA, ağırlık çekme gibi etkinliklerden hoşlandığını ve itaat eğitiminin önemli bir zihinsel uğraş olduğunu belirtir.

Öncelikler:

1. İtaat eğitimi. Otur, bekle, bırak, gel. Güçlü bir köpekte temel komutlar güvenlik aracıdır.
2. Ağızlık alışkanlığı. Türkiye'de kayıtlı bireylerde yasal zorunluluk; İspanya gibi ülkelerde de kamuya açık alanda istenir. Ödülle ve kademeli.
3. Tasma kontrolü. Sağlam ekipman ve çekmeme eğitimi.
4. Köpek karşılaşmaları. Kontrollü mesafe, sakin geçiş. Köpek parkı yok.
5. Zihinsel uğraş. Koku oyunları ve yemek bulmacaları.

Kaba yöntemler bu ırkta hem etkisiz hem risklidir. Tutarlı sınırlar ve ödül birlikte kullanılmalıdır.

Tarihçe

AmStaff'ın kökeni, 19. yüzyıl İngiltere'sinde boğa dövüştürmede kullanılan bulldog tipi köpeklerle terrierlerin melezlenmesine dayanır. Bu köpekler 1800'lerin ortasında Amerika'da yaygınlaştı.

American Kennel Club ırkı 1936'da Staffordshire Terrier adıyla tanıdı; ırk standardı aynı yıl onaylandı. Daha küçük olan İngiliz Staffordshire Bull Terrier'den ayırt edilmesi için ad sonradan American Staffordshire Terrier olarak değiştirildi.

AmStaff ile American Pit Bull Terrier aynı kökenden gelir. AKC'nin tanıdığı hat gösteri ve aile köpeği yönünde seçilirken, UKC'de kayıtlı Pit Bull hattı ayrı gelişti. Bugün iki ırk birçok ülkenin mevzuatında, Türkiye dahil, birlikte anılır.