Pekingese

Pekinez size uygun mu?

Pekinez, Çin sarayının yüzyıllarca kapalı kapılar ardında ürettiği bir eşlik köpeğidir. Ağırbaşlı duruşu, yandan sallanan yürüyüşü ve aslan yelesini andıran tüyüyle tanınır. Çok küçük bir köpektir (genelde 5-6 kiloyu geçmez) ama davranışı hiç de küçük değildir: kendine güvenir, fikir sahibidir ve size kolay kolay boyun eğmez.

Bu ırkta sahiplenme kararı büyük ölçüde tek bir konuya bağlıdır: basık yüz yapısının getirdiği sağlık yükünü üstlenmeye hazır mısınız?

Pekinez sizi sevdiğinde tamamen sizindir; ama bu sevgi itaat biçiminde gelmez. Onurlu, biraz mesafeli, kendi kararını veren bir köpekle yaşamayı kabul etmeniz gerekir.

Sahiplenmeden önce

Türkiye'de 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden ırklar listesinde (Amerikan Pit Bull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier, American Bully) Pekinez bulunmaz; ırka özel bir sahiplenme yasağı yoktur. Mikroçip ve kayıt yükümlülüğü tüm köpekler için geçerlidir, güncel uygulamayı il tarım ve orman müdürlüğünden teyit edin.

Yavru seçerken burun deliklerine bakın: ince, kapalı görünen burun delikleri (stenotik nares) ileride ciddi solunum sorununun habercisidir. Yavru dinlenirken bile hırıltılı nefes alıyorsa, oyundan sonra uzun süre toparlanamıyorsa o bireyi almayın. Biraz daha açık burunlu, biraz daha uzun yüzlü bir Pekinez, ırkın karakterinden hiçbir şey kaybetmez ama çok daha rahat yaşar.

Gözlere de bakın: fazla dışa çıkık, kapanırken tam örtülmeyen gözler yaralanmaya ve göz çıkmasına açıktır. Yüz kıvrımının altı kızarık ya da kokulu olmamalı.

Karakter ve mizaç

Pekinez kendini bir köpekten fazlası sanır ve bunu belli eder. Ailesine sadık, evde sakin, yabancıya karşı temkinlidir. Peşinizde koşan bir gölge değil, aynı odada duran bir yol arkadaşıdır.

İnatçılığı ırkın ayrılmaz parçasıdır. Zekidir ama "neden yapayım?" sorusunu sorar. Ödüle dayalı, kısa ve oyunlu çalışmalar işe yarar; zorlayıcı yöntemler bu ırkta duvara toslar.

Bekçilik refleksi güçlüdür. Kapıya gelen sesi bildirir ve sesi boyuna göre şaşırtıcı derecede güçlüdür. Apartmanda bu davranışın erkenden yönetilmesi gerekir.

Yalnızlığı sevmez; uzun süre yalnız bırakılan bireylerde ayrılık kaygısı bildirilmiştir. Öte yandan iri köpeklerle ve kaba oynayan çocuklarla ilişkisi risklidir: bir çarpma, bu ırkta göz veya omurga yaralanmasıyla sonuçlanabilir.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda ömür genelde 12-15 yıl arasında veriliyor. Bu ırkta ömrü asıl belirleyen şey, aşağıdaki sorunların ne kadar erken yönetildiğidir.

• Brakisefalik solunum yolu sendromu (BOAS): Kafatası kısalmış, yumuşak dokular aynı oranda küçülmemiştir. Dar burun delikleri, uzun yumuşak damak ve dar soluk borusu nefes almayı zorlaştırır. Belirtiler: sürekli hırıltı, horlama, eforla çabuk yorulma, morarma, bayılma. Ağır vakalarda cerrahi düzeltme (burun delikleri ve yumuşak damak) yaşam kalitesini değiştirir; erken yaşta yapılan ameliyatın sonucu daha iyidir. Anestezi bu ırkta ek risk taşır, veterinerinizin brakisefalik protokol uygulaması gerekir.
• Sıcak çarpması: Köpekler ısıyı nefesle atar; Pekinez bunu verimli yapamaz. Türkiye'nin yaz sıcağı bu ırk için ciddi tehlikedir. Yürüyüşler sabahın erken ve akşamın geç saatlerine alınmalı, araçta asla yalnız bırakılmamalıdır. Aşırı dil sarkması, yapışkan salya, dengesiz yürüme ve morarma acil durumdur: köpeği serin yere alın, ılık (buzlu değil) suyla ıslatın ve derhal veterinere gidin.
• Göz çıkması (proptozis) ve kornea yaralanmaları: Sığ göz çukuru nedeniyle darbe, ense bölgesinden ani çekme ya da kaba oyun sırasında göz yuvasından çıkabilir. Bu mutlak acildir: gözü temiz serum fizyolojik veya suyla nemli tutup hiç beklemeden veterinere gidin. Aynı yapı, kuru göz ve kornea ülserini de yaygın kılar; gözde bulanıklık, kısılma veya sürekli sulanma ertelenmez.
• Diskopati (IVDD): Uzun sırt, kısa bacak yapısı omurlar arası disk hastalığına yatkınlık yaratır. Sırt ağrısı, arka bacaklarda güçsüzlük veya felç belirtileri acildir. Koltuktan atlamayı rampayla önleyin, kilo kontrolünü ciddiye alın.
• Deri kıvrımı dermatiti: Yüzdeki kıvrımın içi nemli kalır; kızarıklık, koku ve kaşıntı yapar. Günlük temizlik ve kurulama ile önlenir.
• Diş hastalığı: Küçük çenede sıkışık ve çarpık dişler tartara davetiye çıkarır. Kötü nefes kokusu ilk işarettir.
• Patella luksasyonu: Yürürken arka bacağın birkaç adım havada kalması tipik belirtidir.

Beslenme

Yetişkin bir Pekinez (4-6 kg) günde yaklaşık 70-120 g kaliteli kuru mama tüketir. Bu aralık mamanın kalorisine ve köpeğin aktifliğine göre değişir.

• Yavru: Küçük ırk yavru maması, günde 3-4 öğün. Çok küçük yavrularda uzun açlık kan şekerini düşürebilir.
• Yetişkin: Günde 2 öğün. Basık yüz nedeniyle yemek yeme zahmetli olabilir; küçük taneli mama ve yüksek kenarlı kaseler işi kolaylaştırır.
• Kıdemli: Kalori azaltılır, eklem ve omurga yükü için ideal kilo korunur.

Bu ırkta kilo, doğrudan bir solunum ve omurga meselesidir. Birkaç yüz gram fazlalık bile nefes darlığını ve disk riskini artırır. Sofradan yağlı artık vermeyin; kaburgalar hafif hissedilebilir olmalıdır.

Bakım ve tüy

Kalın, çift kat ve uzun bir tüy yapısı vardır; yele bölgesi özellikle yoğundur.

• Haftada 2-3 kez, deriye kadar inen tarama; kulak arkası, koltuk altı ve arka bacaklar keçeleşmeye en açık yerlerdir.
• Yüz kıvrımı her gün nemli bezle silinip iyice kurulanmalı.
• Göz çevresi tüyleri kısa tutulmalı, akıntı izleri günlük temizlenmeli.
• Arka bölge tüyleri kısa tutulmazsa dışkı yapışması ve tahriş olur.
• Profesyonel kuaför 6-8 haftada bir pratik bir çözümdür. Yazın tüyü tamamen kazımak yerine inceltmek tercih edilir.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir; diş fırçalama mümkünse her gün.
• Tasma yerine göğüs bandı kullanın: boyundan baskı bu ırkta hem solunumu hem gözü riske atar.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç azdır: serin saatlerde 15-25 dakikalık iki kısa yürüyüş ve ev içi oyun yeter. Ağır tempo, uzun koşu ve sıcakta egzersiz bu ırk için tehlikelidir. Nefesi düzensizleşiyorsa hemen durun.

Öncelikler:

1. Sosyalleşme (8-16 hafta). Mesafeli yapısını dengelemek için farklı insan ve ortam deneyimi.
2. Kucağa alınmaya ve muayeneye alışma. Bu ırkta göz, diş ve kıvrım kontrolü ömür boyu sürecek bir rutindir.
3. Havlama yönetimi. "Bildir, sonra sus" düzeni.
4. Yalnız kalma çalışması. Kısa ayrılıklarla kademeli.
5. Zıplamayı azaltma. Koltuk ve yatak için rampa, omurgayı korur.

Tarihçe

Pekinez, Çin'de imparatorluk sarayının köpeğiydi ve yüzyıllarca saray dışına çıkması yasaktı. Budist geleneğindeki aslan figürüne benzetilmesi, ırkın kutsal sayılmasında rol oynadı; bu yüzden "aslan köpek" adıyla da anılır.

Batı'ya geçişi 1860'ta, İkinci Afyon Savaşı sırasında Yazlık Saray'ın yağmalanmasıyla oldu. Alınan birkaç köpek İngiltere'ye götürüldü ve Avrupa'daki hatların temeli bunlardan kuruldu.

Irkın bugünkü en büyük tartışması, yüz yapısının zaman içinde giderek basıklaşmasıdır. Bazı ülkelerde ırk kulüpleri ve veteriner kuruluşları, daha açık burun delikli ve daha rahat nefes alan bireylerin üretimde tercih edilmesi için çalışıyor. Bir Pekinez sahiplenecekseniz, bu tercihi siz de yapabilirsiniz: nefesi rahat olan bireyi seçmek, ırkın geleceğine verilen en doğrudan destektir.