Rhodesian Ridgeback

Rhodesian Ridgeback size uygun mu?

Rhodesian Ridgeback, sırtında ters yönde uzayan tüylerin oluşturduğu "sırt şeridi" (ridge) ile tanınan, Güney Afrika kökenli, güçlü ve atletik bir av köpeğidir. Tarihte aslanı takip edip avcı gelene kadar oyalamak için kullanıldığından "aslan köpeği" diye de anılır. Ailesine derinden bağlı, ev içinde sakin bir köpektir; ama iradesi güçlü, bağımsız ve fiziksel olarak oldukça kuvvetlidir. Sevimli bir kısa tüylü aile köpeği arayanlar için sanıldığından zor bir ırktır.

Irkı sahiplenmeden önce bilinmesi gereken asıl şey: Ridgeback'in kararlı bir yetişkin olması iki yılı bulabilir ve bu süreçte güçlü, zeki ve sınır zorlayan bir genç köpekle yaşarsınız.

Sahiplenmeden önce

Dermoid sinüs kontrolü: Irka özgü doğumsal bir sorundur (ayrıntı sağlık bölümünde). Yavruyu alırken üreticiden, yavruların boyun, sırt ve kuyruk hattının veteriner tarafından elle kontrol edildiğini sorun. Ridgeback kulübü, dermoid sinüslü köpeklerin damızlıkta kullanılmamasını açıkça önerir.

Diğer testler: Amerikan ırk kulübü kalça ve dirsek değerlendirmesi, tiroit taraması, göz muayenesi ve dejeneratif miyelopati (DM) ile erken başlangıçlı yetişkin sağırlığı (EOAD) için DNA testlerini önerir. Ebeveynlerin sonuçlarını isteyin.

Sırtsız (ridgeless) yavrular: Bazı yavrular şeritsiz doğar. Bu sağlık sorunu değildir; şeritsiz bir Ridgeback de iyi bir aile köpeği olur. Ancak şeritsiz yavrunun durumu açıkça söylenmeden satılması dürüst olmayan satıcı işaretidir.

Yasal durum: Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 5199 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamındaki tehlike arz eden ırklar listesinde (Amerikan Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japon Tosa, American Staffordshire Terrier, American Bully) Rhodesian Ridgeback yer almaz.

Karakter ve mizaç

FCI standardı ırkı ağırbaşlı, dengeli ve yabancılara karşı mesafeli olarak tanımlar. VCA ise güçlü iradeli, kuvvetli ve biraz bağımsız bir köpekten söz eder.

Ailesine sadıktır ve evde genellikle sakin, hatta tembeldir; kanepede uzanmayı sever. Dışarıda ise bir anda hızlanan, keskin görüşlü bir avcıya dönüşür. Kaçan bir kedi ya da tavşan, eğitimli bir Ridgeback'i bile peşinden sürükleyebilir.

Yabancıya karşı saldırgan değil ama mesafelidir; tanımadığı birini hemen bağrına basmaz. Çok havlayan bir ırk değildir, havladığında genellikle bir sebebi vardır.

Bağımsız düşünür. Komutu anlar, ama anlamlı bulmazsa uygulamayabilir. Sert yöntemler bu ırkta direnç ve güvensizlik yaratır.

Sağlık sorunları ve ömür

VCA ömrü 10-12 yıl olarak verir. Amerikan ırk kulübü ırkı görece sağlıklı sayar; öne çıkan sorunlar şunlardır:

• Dermoid sinüs: Deri ile omurga arasında uzanan, tüp şeklinde, doğumsal bir kanal. Genellikle boyun, sırt ve kuyruk orta hattında bulunur; 3-5 haftalık yavruda dik duran küçük bir tüy demeti görülebilir, yeni doğanda elle hissedilebilir. İçinde tüy ve yağ birikir, iltihaplanıp akıntı yapabilir; omuriliğe uzanırsa menenjit gibi ciddi sonuçlar doğurabilir. Tedavisi cerrahidir; kulüp kaynakları erken, 5 aydan önce ameliyat önerir. Sırt hattında şişlik, akıntı, ağrı ya da yürüyüş değişikliği görürseniz hemen veterinere gidin.
• Hipotiroidi: Amerikan kulübünün sağlık kaynaklarında ırkta öne çıkan bir sorundur. Kilo alma, halsizlik, tüy dökülmesi. Kan testiyle tanı, ömür boyu hap.
• Kalça ve dirsek displazisi: Topallama, kalkmada zorlanma. Ebeveyn röntgeni ve yavruda kilo kontrolü önemlidir.
• Dejeneratif miyelopati (DM): İleri yaşta arka ayakları sürüme, kayma ve giderek yürüyememe ile giden ilerleyici omurilik hastalığı. DNA testi vardır.
• Epilepsi ve juvenil miyoklonik epilepsi: Genç köpekte özellikle uykuya dalarken kas seğirmeleri ya da nöbetler. İlk nöbette veterinere başvurun.
• Mide dönmesi (GDV): Derin göğüslü bu ırkta acil durum. Şişen karın, sonuçsuz öğürme, salya ve huzursuzlukta beklemeden acil veterinere gidin.
• Erken başlangıçlı yetişkin sağırlığı: Genç yetişkinlikte seslere tepkinin azalması. DNA testi mevcuttur.

Beslenme

Yetişkin bir Ridgeback (dişi yaklaşık 32 kg, erkek yaklaşık 36-40 kg) aktivitesine göre günde yaklaşık 350-500 g kaliteli kuru mama tüketir. VCA bazı bireylerin kilo almaya yatkın olduğunu belirtir; bel çizgisi görünür, kaburgalar kolay hissedilir kalmalıdır.

• Yavru (2-15 ay): Büyük ırk yavru maması, günde 3 öğün. Hızlı büyütmeyin; fazla kalori ve ek kalsiyum eklemlere zarar verir.
• Yetişkin: Protein %22-26, porsiyon aktiviteye göre.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır, tiroit ve kilo izlenir.

Günde iki öğün verin; yemekten önce ve sonra yaklaşık bir saat yoğun egzersiz yaptırmayın. Ridgeback'ler tezgâhtan yiyecek aşırmada ustadır; mutfakta açıkta yemek bırakmayın.

Bakım ve tüy

Kısa, sık, parlak tüy; bakımı kolaydır.

• Haftada bir lastik fırça veya kıl eldiven yeterlidir; VCA dökümü ortalamanın altında sayar.
• Banyo yalnızca kirlendiğinde.
• Sırt hattını düzenli yoklayın: Özellikle yavruda ve genç köpekte boyun-sırt-kuyruk hattında şişlik ya da akıntı olup olmadığına bakın.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir; uzun tırnak yürüyüşünü bozar.
• Kulaklar haftada bir kontrol, dişler haftada birkaç kez fırçalama.
• Kısa tüy soğukta az korur; kış aylarında soğuk ve ıslak havada mont gerekebilir. Yazın ise açık tenli bölgeler ve sıcak zemin için gölge ve serin saatler tercih edin.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: yaklaşık 1-2 saat. VCA her gün iyi bir yürüyüş, koşu ya da kapalı alanda serbest koşu önerir. Kanıtlanmış bir geri çağırma olmadan açık alanda serbest bırakmayın; hızlı ve av odaklıdır.

Öncelikler:

1. Erken sosyalleşme (8-16 hafta). Yabancıya mesafeli bir ırkta çekingenliğin savunmaya dönüşmemesi için farklı insanlar, sesler ve ortamlar şarttır.
2. Tasma disiplini. 35-40 kiloluk güçlü bir köpeğin çekmesi ciddi bir sorundur; yavrulukta çözülmeli.
3. Gel komutu. Av içgüdüsü nedeniyle zordur; uzun eğitim tasmasıyla ve yüksek değerli ödülle çalışın.
4. Sınırlar ve ev kuralları. Tezgâh, kapı önü, kanepe gibi konularda tutarlı olun; boşluk bulursa kullanır.
5. Zihinsel iş. Koku oyunları, lure coursing (yem takibi) ve iz sürme ırkın doğasına uygundur.

Olumlu pekiştirmeyle, kısa ve tekrarı az seanslar çalışır. Yavruyken uzun koşu ve sert zeminde tekrarlı zıplamadan kaçının.

Tarihçe

Rhodesian Ridgeback, Güney Afrika'da gelişti. Avrupalı yerleşimcilerin getirdiği av ve bekçi köpekleri, bölgedeki Khoikhoi halkının sırtında ters tüy şeridi taşıyan yarı evcil köpekleriyle karıştırıldı. Böylece Afrika'nın sıcağına, susuzluğuna ve zorlu arazisine dayanıklı bir köpek ortaya çıktı.

1. yüzyılın sonunda bugünkü Zimbabve olan Rodezya'da bu köpekler aslan avında kullanıldı. Görevleri aslanı öldürmek değil, izini sürüp avcı gelene kadar çevik hareketlerle oyalamaktı. AKC de ırkın bu yeteneğiyle ün kazandığını anlatır.

İlk ırk standardı 1922'de Bulawayo'da (Rodezya) yazıldı. FCI ırkı 1955'te kesin olarak tanıdı ve koku köpekleri grubunda (Grup 6) sınıflandırır; menşe ülke olarak Güney Afrika kabul edilir. Bugün ırk çoğunlukla aile ve bekçi köpeği olarak beslenir, bazı bireyler lure coursing ve iz sürme sporlarında yarışır.