Shih Tzu

Shih Tzu size uygun mu?

Shih Tzu, yüzyıllarca yalnızca insana eşlik etmek için üretilmiş bir ırk. Sonuç, olağanüstü uyumlu bir refakatçi: sakin, dost canlısı, kucak seven. Karşılığında yoğun tüy bakımı ve kısa burun kaynaklı sağlık takibi ister.

Shih Tzu, sakin bir ev arkadaşı arayanlar için en dengeli küçük ırklardan biri. Bekçilik, koşu arkadaşlığı veya bahçe köpeği arıyorsanız yanlış seçim.

Sahiplenmeden önce

Yavru seçerken burun deliği açık, gözleri normal konumda ve sesli nefes almayan bireyleri tercih edin. Aşırı basık yüzlü tipler ömür boyu sorun yaşar.

Karakter ve mizaç

Shih Tzu dost canlısı, sakin ve uyumludur. Terrier gibi iddialı, spaniel gibi avcı değildir; tek amacı arkadaşlık etmektir ve bunu iyi yapar.

Yabancıya bile dostça yaklaşır; bekçilik beklemeyin. Çocuklara ve diğer hayvanlara karşı toleranslıdır.

Kucak sever ama yapışkan değildir; bağımsız oynayabilir. Yine de uzun yalnızlık iyi gelmez.

İnatçı bir yanı vardır, özellikle tuvalet eğitiminde. Zeki olmasına rağmen "yapmak istemediğini yapmama" tavrı görülür; ödülle çalışmak gerekir.

Sesi ılımlıdır; küçük ırklar arasında en az havlayanlardan.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 14-16 yıl; küçük ırklar arasında uzun yaşayanlardan.

• Brakisefalik hava yolu sorunları: Kısa burun nedeniyle sesli nefes, horlama, sıcakta zorlanma. Şiddetli vakalarda cerrahi gerekir. Bu ırkta Pug ve Bulldog kadar ağır değildir ama dikkat gerektirir.
• Göz sorunları: Çıkık ve büyük gözler darbeye ve kuruluğa açıktır. Kornea ülseri sık görülür. En ağır durum proptozis (gözün yuvasından çıkması); acil cerrahi gerektirir. Yüzdeki tüyler gözü tahriş edebilir.
• Diş çapraşıklığı: Kısa çenede dişler düzensiz dizilir; alt çene öndedir. Diş taşı ve erken diş kaybı yaygındır.
• Diz kapağı kayması (patellar luksasyon): Küçük ırklarda yaygın.
• Disk hastalığı (IVDD): Uzun sırt yapısı nedeniyle risk taşır.
• Böbrek displazisi: Bu ırkta bildirilen kalıtsal böbrek gelişim bozukluğu; genç yaşta aşırı su içme ve kilo kaybı ile belirti verir.
• Kulak iltihabı: Sarkık ve tüylü kulaklar; haftalık kontrol gerekir.
• Sıcak çarpması: Kısa burun ve yoğun tüy birleşimi; yaz aylarında dikkat.

Beslenme

Yetişkin bir Shih Tzu (4-7 kg) günde 100-150 g küçük taneli kuru mama yer.

• Yavru (2-12 ay): Küçük ırk yavru maması, günde 3 öğün.
• Yetişkin: Protein %22-26, küçük tane. Kısa çene nedeniyle tane boyutu ve şekli önemlidir.
• Kıdemli (9+ yaş): Kalori azaltılır; böbrek değerleri yıllık takip.

Yemek sonrası ağız çevresi ve yüz kıvrımı silinmelidir; uzun tüyde yiyecek kalır ve koku yapar.

Bu ırk seçici yiyici olabilir; sofradan yemek vermek seçiciliği pekiştirir.

Bakım ve tüy

Shih Tzu'nun tüyü çift kattır ve sürekli uzar; keçeleşmeye çok yatkındır.

İki seçenek:

• Uzun tüy: Her gün tarama gerekir. Zahmetlidir; çoğu ev için pratik değildir.
• Kısa kesim (puppy cut): 6-8 haftada bir kuaför; haftada 2-3 tarama yeterli olur. Hem sahibe hem köpeğe daha konforludur, özellikle Türkiye yazında.

Ortak bakım:

• Yüzdeki tüyler gözü tahriş etmemesi için kısaltılmalı veya toka ile toplanmalı. Bu ırkta göz sağlığı doğrudan tüy bakımına bağlıdır.
• Göz çevresi her gün silinmeli.
• Banyo 3-4 haftada bir, ardından tam kurutma.
• Kulaklar haftada bir kontrol; kanal tüyleri kontrol edilmeli.
• Dişler haftada en az 3 kez fırçalanmalı.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir.
• Arka bölge hijyeni: uzun tüy nedeniyle bölgenin kısa tutulması pratiktir.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: 30-45 dakika, serinlikte kısa yürüyüşler. Sıcakta ve uzun mesafede zorlamayın.

Öncelikler:

1. Sıcaklık farkındalığı. Aşırı sesli nefes, mor dil ve ayakta duramama acil durumdur.
2. Bakıma tolerans. Tarama, kurutma ve kuaför yavruyken ödülle tanıtılmalı; bu ırkta ömür boyu sürecek bir rutindir.
3. Tuvalet eğitimi. Bu ırkta zorlu kabul edilir; tutarlılık ve sabır gerekir.
4. Sosyalleşme (8-16 hafta).
5. Göğüs tasması. Boyun tasması hava yolunu daraltır.
6. Temel itaat. Kısa, oyunlaştırılmış seanslar.

Tarihçe

Shih Tzu'nun kökeni Tibet ve Çin'e dayanır. Tibet manastırlarında yetiştirilen küçük aslan benzeri köpeklerin Çin imparatorluk sarayına hediye edilmesiyle ırk Pekin'de şekillendi. Adı Çince "aslan köpeği" anlamına gelir; Budist geleneğinde aslan kutsal bir semboldür ve bu köpekler aslanı temsil etsin diye üretildi.

Yüzyıllarca yalnızca saray içinde beslendi; saray dışına çıkarılması yasaktı ve hediye edilmesi büyük onur sayılıyordu. Üretim, saray hadımları tarafından titizlikle yürütülüyordu.

1930'larda ilk bireyler İngiltere ve Norveç'e ulaştı. Çin'deki kültür devrimi sırasında ırk anavatanında neredeyse yok oldu; bugünkü tüm Shih Tzu'ların, Batı'ya çıkarılmış on dört köpeğe dayandığı kabul edilir.

İkinci Dünya Savaşı sonrası dönen İngiliz ve Amerikalı askerler ırkı yaygınlaştırdı. AKC 1969'da tanıdı. Bugün dünyanın en popüler refakatçi ırklarından biridir.