Roborovski Hamsteri

Roborovski hamsteri size uygun mu?

Roborovski hamsteri, evcil hamsterlar arasında en küçüğü ve en hızlısıdır. Yetişkin bir birey yaklaşık 5-6 cm boyunda ve 20-30 gram ağırlığındadır; avucunuzda bir ceviz kadar yer kaplar. Bu minik boyut onu "çocuğa uygun, kolay hayvan" gibi gösterse de gerçek tam tersidir: Roborovski, sevilmekten çok izlenmek için beslenen bir türdür. Elde durmaz, çok hızlı kaçar ve düştüğünde ciddi yaralanabilir.

Suriye hamsterinden en önemli farkları: Suriye hamsteri 120-180 gram civarındayken Roborovski onun onda biri kadardır. Suriye hamsteri kesinlikle tek yaşar; Roborovski ise doğada daha toleranslıdır ve bazı refah kuruluşları erken yaşta bir araya gelmiş kardeş gruplarına izin verir (aşağıda). Suriye hamsteri sabırla ele alıştırılabilir; Roborovski'nin elde rahat durması nadirdir. Ayrıca Campbell cüce hamsterinde görülen diyabet eğilimi Roborovski için belirgin bir sorun olarak bilinmez.

Sahiplenmeden önce

Pet shoplarda Roborovski'ler çoğu zaman kalabalık gruplar halinde ve cinsiyetleri karışık satılır. Bu iki soruna yol açar: beklenmedik yavrular ve eve geldikten sonra başlayan kavgalar.

• Cinsiyeti doğrulatın. Bu kadar küçük bir hayvanda cinsiyet ayrımı zordur; emin değilseniz veterinere kontrol ettirin.
• Gözler parlak, burun ve kuyruk çevresi temiz olmalı. Islak kuyruk bölgesi, şişlik ya da tüysüz lekeler varsa o kafesten hayvan almayın.
• Tek mi, iki mi? RSPCA'ya göre cüce hamster türleri doğru koşullarda ikili ya da üçlü yaşayabilir, ama bu grupların küçük yaşta oluşmuş kardeşlerden kurulması, sonradan yeni birey eklenmemesi ve zamanla aralarının bozulabileceği bilinerek kurulması gerekir. PDSA ise evcil cüce hamsterların dominans kavgaları nedeniyle birlikte tutulmamasını önerir. İki kuruluş da hamsterların mutlu olmak için arkadaşa ihtiyaç duymadığı konusunda hemfikirdir. Yani tek Roborovski en güvenli tercihtir; kardeş çift alırsanız her birine ayrı kafes hazırlayabilecek durumda olun.
• Kavga ciddidir. Hamsterlar "oyun kavgası" yapmaz. Kovalamaca, çığlık, kuyruk ve arka bacak çevresinde ısırık izi görürseniz hayvanları kalıcı olarak ayırın. Kavgalar genelde gece olur; sabahları hayvanları kontrol edin.

Kafes ve yaşam alanı

Küçük boyut, küçük kafes demek değildir. Roborovski doğada gevşek kumlu çöllerde her gece uzun mesafeler kat eder.

• Taban alanı: PDSA'nın güncel önerisine göre tüm hamster türleri için en az 100x50 cm taban; ne kadar büyükse o kadar iyi. Katlar bu alana sayılmaz; yüksek çok katlı kafes yerine tek katlı geniş alan tercih edin, çünkü hamsterın mesafe algısı zayıftır ve düşme riski vardır.
• Altlık derinliği: PDSA en az 25 cm kazılabilir altlık önerir. Kağıt bazlı altlık veya tozsuz kavak/ladin/kenevir altlığı uygundur. Çam ve sedir talaşı kullanmayın.
• Kaçış güvenliği: Tel aralıkları bu tür için çoğu kafeste fazla geniştir. Cam akvaryum, geniş plastik taban veya ince aralıklı kafes daha güvenlidir; üstü havalandırmalı olmalıdır.
• Tekerlek: PDSA'ya göre cüce hamsterlar için en az 20 cm çap, düz ve kapalı yüzey (Suriye hamsterinde bu ölçü 30 cm'dir). Telli tekerlek bacak yaralanması yapar.
• Kum banyosu: Roborovski çöl hayvanıdır ve kumda yuvarlanmayı çok sever. Kemirgen banyo kumu (çinçilla kumu) koyun; kedi kumu ve tozlu "banyo pudrası" kullanmayın.
• Sıcaklık: 18-21°C sabit. Çok soğukta hamster uyuşukluk (torpor) haline girebilir; Türkiye yazlarında ise kafesi güneş alan pencere önünden uzak tutun, sıcak çarpması riski yüksektir.

Nokta temizliği her gün yapın; tüm altlığı birden değiştirmeyin, eski altlığın bir kısmını yeniye karıştırarak koku düzenini koruyun.

Beslenme

Roborovski omnivordur; doğada tohum, bitki ve böcek yer.

• Temel yem: Cüce hamsterlar için hazırlanmış pelet. PDSA, müsli tarzı karışımlarda hamsterın sevdiği şekerli parçaları seçip lifli olanları bıraktığını, bunun diş sorunları ve obeziteye yol açabildiğini belirtir.
• Taze sebze: Günde bir iki çay kaşığı kadar; brokoli, dolmalık biber, salatalık, kabak gibi. Birkaç saat sonra artanları kaldırın.
• Protein: Haftada birkaç kez çok küçük miktarda haşlanmış yumurta veya kurutulmuş un kurdu.
• Meyve: Şekerli meyveleri çok sınırlı verin; turunçgillerden asitli oldukları için kaçının.
• Verilmemesi gerekenler: Çikolata, soğan, sarımsak, badem, avokado, yapışkan ve tuzlu insan yiyecekleri.
• Yem saklama normaldir. Yuvadaki kuru yem deposunu boşaltmayın, sadece bozulabilecek taze yiyecekleri alın.

Yemi kaba koymak yerine altlığa serpmek, türün doğal yem arama davranışını destekler.

Sağlık ve yaşam süresi

Kaynaklarda Roborovski'nin ömrü genelde 2-4 yıl olarak verilir; iyi bakımla evcil cüce hamsterlar arasında en uzun yaşayanlardandır. Bu kadar küçük bir hayvanda hastalık belirtileri geç fark edilir, bu yüzden haftalık tartım (mutfak terazisiyle) çok faydalıdır.

Dikkat edilecek sorunlar:

• Kavga yaraları: Grup halinde tutulanlarda en sık sorun. Yaralar hızla apseleşebilir; kanlı ya da şiş bölge görürseniz veterinere gidin.
• Düşme yaralanmaları: Elden veya yüksek platformdan düşme bacak ve omurga kırığına yol açabilir. Topallama veya hareketsizlikte gecikmeden muayene.
• Diş uzaması: Kesici dişler ömür boyu uzar. Yeme güçlüğü, kilo kaybı veya ağız çevresinde ıslaklık varsa veterinere gidin.
• Göz sorunları: Çok sulanan, kapalı kalan veya bulanık göz; toz ve enfeksiyon kaynaklı olabilir.
• Solunum yolu enfeksiyonu: Hapşırma, hırıltı, burun akıntısı. Tozlu altlık ve cereyan riski artırır. Hamsterlar insanlardan soğuk algınlığı kapabilir; hastayken bakımı başkası yapsın.
• Islak kuyruk ve ishal: Kuyruk çevresi ıslaksa acil durumdur; aynı gün veterinere gidin.

Egzotik hayvan bakan bir veteriner bulmak Türkiye'de her ilde kolay olmayabilir; hayvanı almadan önce size yakın bir klinik belirleyin.

Elde tutma ve alışma

Roborovski'yi elde tutmak, onun için hedef olmamalı. Amaç, sizin varlığınızdan korkmayan, elinizden yem alan bir hayvandır.

1. İlk bir hafta dokunmayın. Yem ve suyu verin, kafesin yanında sakin konuşun.
2. Elden yem. Avucunuzu altlığın üzerine koyup içine çekirdek bırakın; gelmesini bekleyin.
3. Tünel yöntemi. Taşımanız gerektiğinde karton rulo veya küçük bir kap içine girmesini bekleyip öyle kaldırın. Üstten kavramak onu çok korkutur.
4. Hep alçakta çalışın. Yere ya da büyük bir kutunun içine oturarak. Bu tür bir saniyede avucunuzdan fırlayabilir.
5. Gece ve akşam saatleri. Uyuyan hamsteri uyandırmayın; ısırma çoğu zaman bu yüzden olur.

Zenginleştirme

1. Derin kazma alanı ve altlık içinde gömülü karton tüneller.
2. Geniş kum havuzu: Kazma ve kum banyosu bir arada.
3. Yem arama: Yemi altlığa serpin veya kağıt rulolara saklayın.
4. Birden fazla saklanma yeri: İki hamster varsa her kaynaktan (tekerlek, su, yuva) en az iki tane.
5. Kemirme malzemesi: İşlenmemiş ahşap, saman, kurutulmuş elma dalı.
6. Koşu topu kullanmayın. Havalandırması yetersizdir ve bu kadar küçük bir hayvan için güvenli değildir.

Tarihçe ve doğadaki hali

Roborovski hamsteri (Phodopus roborovskii), adını 1894'te türe ait ilk örnekleri toplayan Rus kaşif Vsevolod Roborovski'den alır. Tür 1903'te bilimsel olarak tanımlandı. Doğal yaşam alanı Moğolistan, Çin'in Sincan bölgesi, Kazakistan'daki Zaysan Gölü çevresi ve Rusya'nın Tuva bölgesindeki gevşek kumlu, seyrek bitkili çöllerdir.

Alacakaranlıkta en aktif olur ve bir gecede kilometrelerce koşabildiği bildirilir. Evcil hayvan ticaretine geç girdi: Birleşik Krallık'a 1970'lerde Moskova Hayvanat Bahçesi kökenli bireylerle geldi, 1990'da Hollanda'dan yapılan ithalatla yaygınlaştı, ABD'ye ise 1998'de ulaştı. Türkiye'de de son yıllarda pet shoplarda sıkça görülüyor; ancak bu popülerlik, türün hızlı ve ele gelmez doğasının bilinmeden alınmasına yol açabiliyor.