Alaskan Malamute

Alaskan Malamute size uygun mu?

Alaskan Malamute, Arktik'te ağır yük çekmek için yetiştirilmiş iri ve son derece güçlü bir kızak köpeği. Kurt benzeri görünümü ve dostane yüzüyle çok ilgi çeker, ama sıcak ve kalabalık şehir hayatına uyumu en zor ırklardan biridir. Kalın tüyü, yüksek enerjisi ve güçlü av içgüdüsü, sahibinin yaşam tarzını bu köpeğe göre ayarlamasını gerektirir.

Malamute'un koşmaktan çok çekmek için yapıldığını bilin: bir Husky gibi hızlı değil, dayanıklı ve kuvvetlidir. Tasmayı çektiğinde bunu hissedersiniz.

Sahiplenmeden önce

İklim sorusu: Türkiye'nin iç ve kuzey kesimlerinde, serin yaylalarda Malamute rahat edebilir. Akdeniz ve Ege kıyısı gibi uzun ve sıcak yazları olan yerlerde köpeği gün boyu klimalı ya da serin bir ortamda tutabilecek misiniz? Cevap hayırsa bu ırk size uygun değildir.

Yetiştiriciden: Ebeveynlerde kalça değerlendirmesi ve göz muayenesi sonuçlarını isteyin. Irk kulübü, yavru üreten köpeklerin polinöropati ve kondrodisplazi açısından test edilmesini önerir. Bu testleri bilmeyen bir satıcıdan uzak durun.

Husky ile karıştırmayın: Malamute, Siberian Husky'den belirgin şekilde daha iri ve ağırdır; gözleri kahverengidir ve AKC standardında mavi göz diskalifiye sebebidir. "Dev Husky" veya "mavi gözlü Malamute" diye satılan yavrular çoğunlukla melezdir.

Yasal durum: Türkiye'de tehlike arz eden ırklar listesinde yer almaz.

Karakter ve mizaç

AKC ırk standardı Malamute'u sevecen, dostane ve "tek kişinin köpeği olmayan" bir köpek olarak tanımlar. Yetişkinlikte ağırbaşlı bir havası olsa da oyunbazlığını korur. Evdeki herkesle bağ kurar, misafiri de genellikle memnuniyetle karşılar.

Bağımsız ve iradesi güçlüdür. Yük çeken bir köpek olarak kararlıdır; bu kararlılık eğitimde inatçılık şeklinde görünür.

Havlamaktan çok "konuşur": uluma, mırıldanma ve "vuu" benzeri seslerle iletişim kurar. Komşulu yerlerde bu ses sorun olabilir.

Av içgüdüsü güçlüdür. Kediler, tavuklar ve küçük hayvanlar risk altındadır. Tanımadığı köpeklere ve hayvanlara karşı baskın ve tepkili olabilir.

Toprak kazma ve kaçma eğilimi yaygındır. Sıkılan bir Malamute bahçeyi kazar, çitin altından ya da üstünden kaçar.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür kaynaklara göre 10-14 yıl arasında verilir; VCA 10-12 yıl belirtir.

• Kalça displazisi: Topallama, kalkmakta zorlanma, alışılmadık oturma şekli. Yavru döneminde kontrollü büyüme ve ideal kilo koruyucudur.
• Polinöropati: Sinir sistemini etkileyen kalıtsal hastalık. Sık düşme, patilerin üst yüzüne basarak yürüme, anormal yürüyüş, egzersizden çabuk yorulma. Genellikle arka bacaklardan başlar; tedavisi yoktur. Bu belirtileri görürseniz nöroloji muayenesi isteyin.
• Kondrodisplazi: Yavrularda bacak kemiklerinde şekil bozukluğu ve cüceliğe yol açan genetik hastalık. Ebeveyn testleriyle önlenir; yavruda eğik ön bacak fark ederseniz veterinere gösterin.
• Hipotiroidi: Beslenme değişmeden kilo alma, halsizlik, sıcak yer arama, kuru ve kırılgan tüy, sık deri ve kulak enfeksiyonları.
• Göz sorunları: Katarakt, ilerleyici retina atrofisi ve kornea distrofisi görülür. Işıkta göz bebeklerinde bulanıklık veya karanlıkta çarpma dikkat gerektirir.
• Koni dejenerasyonu (gündüz körlüğü): Parlak ışıkta görmede zorlanma; loş ışıkta görüş normaldir. Genellikle yavru yaşta fark edilir.
• Sıcak çarpması: Hastalık değil ama bu ırkın en gerçek riski. Hızlı soluma, parlak kırmızı dil, sendeleme, kusma varsa köpeği serinletip hemen veterinere götürün.

Beslenme

Yetişkin bir Malamute (yaklaşık 34-40 kg) aktivite düzeyine göre günde kabaca 400-600 g kaliteli kuru mama tüketir. Kızak çeken veya çok aktif bireylerde ihtiyaç belirgin şekilde artar, ev köpeğinde azalır.

• Yavru (2-18 ay): Büyük ırk yavru maması, günde üç öğün. Hızlı kilo alımı kalça gelişimini olumsuz etkiler.
• Yetişkin: Günde iki öğün; mama kabını sürekli dolu bırakmayın. Hareketi azalan Malamute kolayca kilo alır.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır, eklem ve kilo takibi yapılır.

Derin göğüslü iri bir köpek olduğu için yemekten hemen önce ve sonra ağır egzersizden kaçının.

Yazın egzersiz azaldığında porsiyonu da azaltın. Taze ve serin su her zaman erişilebilir olmalıdır.

Bakım ve tüy

AKC standardına göre yumuşak, yoğun bir alt tüy ile kaba, düz bir üst tüyden oluşan çift kat bir kürk.

• Normal dönemde haftada birkaç kez tarama; PetMD günlük taramayı önerir.
• Yılda bir-iki kez yoğun tüy değişimi olur; alt tüy haftalarca kümeler halinde dökülür. Bu dönemde her gün alt tüy tarağı gerekir.
• Asla tıraş etmeyin. Çift kat tüy ısı yalıtımı sağlar ve güneşten korur; tıraş sıcağa karşı yardımcı olmaz.
• Banyo 6-8 haftada bir veya gerektikçe; alt tüyün tamamen kurutulması şarttır.
• Kulaklar haftada bir, tırnaklar ayda bir.
• Yaz yönetimi: Serin iç mekân, gölge, serin zemin, sabah erken ve gece geç yürüyüş. Öğle sıcağında egzersiz yok.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: en az 1,5-2 saat hareket. Uzun yürüyüş, çitli alanda koşu, yük çekme ve kızak sporları bu ırkın en sevdiği uğraşlardır. Hava serinken yapılmalıdır.

Öncelikler:

1. Çekme işi. Uygun koşum takımıyla kızak, araba veya yük çekme, Malamute'un doğal ihtiyacını karşılar. Büyüme tamamlanmadan ağır yük verilmez.
2. Tasma disiplini. Çekmek için doğmuş bir köpeğe tasmada yürümeyi yavru dönemde öğretin.
3. Serbest bırakmama. Av içgüdüsü ve bağımsızlığı nedeniyle çitsiz alanda serbest bırakmak risklidir; gel komutuna güvenilmez.
4. Sosyalleşme. Diğer köpeklerle kontrollü ve olumlu deneyimler; baskın tepkileri erken yönetin.
5. Zihinsel uğraş. Koku oyunları, yemek bulmacaları ve kısa numara eğitimleri sıkılmayı ve kazmayı azaltır.
6. Sağlam çit. Yüksek ve altı kazılamayacak şekilde güçlendirilmiş.

Malamute tekrardan çabuk sıkılır. Ödüllü, kısa ve değişken seanslar işe yarar; kaba yöntemler inatlaşmayı artırır.

Tarihçe

Alaskan Malamute, adını Alaska'nın kuzeybatı kıyısında yaşayan Mahlemut halkından alır. Bu köpekler ağır yük çekmek, büyük av hayvanlarının avında yardımcı olmak için kullanıldı.

Altına hücum döneminde kızak köpeklerine talep arttı ve Malamute'lar başka ırklarla yoğun şekilde karıştırıldı; saf tip neredeyse kayboldu. 1920'lerde yetiştiriciler kalan köpeklerden ırkı yeniden oluşturdu. AKC ırkı 1935'te tanıdı.

İkinci Dünya Savaşı'nda Malamute'lar erzak taşıma ve arama kurtarma görevlerinde kullanıldı. AKC standardı bugün de, köpeğin değerlendirilmesinde Arktik'te ağır yük taşıma işlevinin her şeyden önce gözetilmesi gerektiğini vurgular.