Fantezi Fare

Fantezi fare size uygun mu?

Fantezi fare, evcilleştirilmiş ev faresinden (Mus musculus) üretilen, kemirgenler arasında en küçük ve en kısa ömürlü türlerden biridir. Çevik, meraklı ve şaşırtıcı derecede sosyal bir hayvandır; ama küçük boyutu ve kısa ömrü, bu türü "basit" değil, tam tersine dikkatli düşünülmesi gereken bir seçim yapar.

En kritik iki madde: Fantezi fare tek başına tutulmamalı ve kısa ömrüne rağmen yaşlılıkta tümör riskine karşı düzenli gözlemlenmelidir.

Sahiplenmeden önce

• Grup halinde alın. RSPCA'ya göre fareler dışa dönük ve sosyal hayvanlardır, diğer farelerin arkadaşlığına ihtiyaç duyarlar. Dişiler genelde birbiriyle iyi geçinir; erkekler ("buck") ise birlikte büyümüş olsalar bile güçlü ve değişmez bölgesel içgüdüleri nedeniyle erginlikte birbirini öldürecek kadar kavga edebilir. Emin değilseniz aynı cinsiyetten dişi grubuyla başlamak daha güvenlidir.
• Sağlıklı bireyi tanıyın. Gözler parlak, burun temiz, tüyler düzgün, hareketler çevik olmalı. Kambur duruş, kirli/kabarık tüy veya solunum sesleri olan bir fareyi almayın.
• Kafesi önce kurun. Fareler çok küçük boşluklardan kaçabilir; kafesi kaçış noktalarına karşı kontrol edip hayvanı ondan sonra eve getirin.
• Sahiplendirme gruplarına da bakın; büyüyen yavru grupları arasında cinsiyet ayrımı hataları yaygındır ve bu da yuva arayan fazladan fareler doğurur.

Kafes ve yaşam alanı

Vahşi fareler bir gecede yüzlerce metre yol kateder; kafes ne kadar geniş olursa refah o kadar iyidir.

• Zemin ve altlık: Zemin düz olmalı, tel ızgara ayak yaralanması yapar. Kağıt bazlı, tozsuz altlık kullanın ve kazabilecekleri derinlikte verin.
• Dikey zenginleştirme: Fareler açık, boş alanlardan strese girer ve dik yüzeylerle temas halinde olmayı tercih eder; raflar, tüpler ve tırmanma alanları ekleyin.
• Yuva malzemesi: Fareler yoğun yuva yapıcıdır; kağıt havlu veya özel yuva malzemesi vererek sıcaklık düzenlemelerine yardımcı olun.
• Konum: Sessiz, cereyansız bir yer; fareler ışığa ve gürültüye duyarlıdır, gündüz dinlenebilecekleri sakin bir köşe gerekir.
• Temizlik: Haftalık tam temizlik ve günlük nokta temizlik. Erkek idrarı güçlü koktuğu için erkek grupları daha sık temizlik ister.

Beslenme

Fare omnivordur ve dengeli bir karışıma ihtiyaç duyar.

• Temel yem: Fare için üretilmiş dengeli pelet; karışık tohum yemlerinde fare favorilerini seçip dengesiz beslenebilir.
• Taze meyve/sebze: Küçük parçalar halinde, elma, armut, havuç gibi; ıslak yiyecek birkaç saat sonra kaldırılmalı.
• Su: Damlalıklı suluk, her gün değiştirilmeli.
• Vermeyin: çikolata, şekerli/tuzlu insan yiyecekleri, çiğ kuru fasulye, avokado, soğan, sarımsak.

Sağlık ve yaşam süresi

Ortalama ömür 1,5-3 yıl; birçok kaynak sağlıklı bir fantezi farenin ortalama 18-30 ay yaşadığını belirtir. Bu, kemirgenler arasında en kısa ömürlerden biridir ve sahiplenirken özellikle çocuklu ailelerin bilmesi gereken bir gerçektir.

Veterinere gitme işaretleri: yemek/su tüketmeme, diğer farelerden alışılmadık şekilde uzaklaşıp saklanma, kambur duruş, kabarık tüy, göz/burun akıntısı, kilo değişimi, nefes alırken hırıltı veya tıkırtı sesi, baş eğikliği veya titreme.

Öne çıkan sağlık riskleri:

• Tümörler: Fareler yaşlandıkça (1 yaş üstü) özellikle dişilerde meme tümörü sık görülür; hızlı büyüyebilir ve cerrahi riskli olabileceğinden tekrarlama sıktır. Yaşlı bir farede fark edilen her yumru veterinere gösterilmelidir.
• Solunum yolu enfeksiyonları: Kirli altlık ve kötü havalandırma tetikler; hırıltı ve hapşırma belirtidir.
• Kritik kilo eşiği: Bir farenin vücut ağırlığının sadece %20'sini kaybetmesi ölümcül olabilir; 30 gramlık bir fare için bu yalnızca 6 gram demektir. Düzenli tartım önemlidir.
• Diş sorunları: Kesici dişler ömür boyu uzar; kemirme malzemesi sürekli bulunmalı.
• Obezite: Sınırsız yem ve hareketsiz ortamda kilo hızla artar.

Koku ve elde tutma

Fantezi fareler, özellikle erkekler, belirgin bir miski koku üretir; bu koku bölge işaretlemesi ve idrarla ilişkilidir ve dişilerinkinden daha güçlüdür. Düzenli (haftalık) kafes temizliği kokuyu azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz; koku hassasiyeti olan bir evde bu gerçeği baştan kabul etmek gerekir.

1. Yavaş yaklaşın. Elinizi kafese sokup hareket ettirmeden bekleyin, farenin gelmesine izin verin.
2. Elden yem. Küçük bir lokma ile olumlu ilişki kurun.
3. Gövdeden destekleyerek kaldırın. Kuyruktan tutup asla kaldırmayın; bu hem acı verir hem kuyruk derisinin sıyrılmasına (kuyruk soyulması) yol açabilir.
4. Alçakta tutun. Fareler çok hızlı ve atiktir; düşme küçük bedenleri için tehlikelidir.
5. Kısa ve sık seanslar. Uzun ama seyrek etkileşimden daha etkilidir.

Zenginleştirme

1. Dikey yapı: Raflar, tüpler, ip merdivenler.
2. Yem arama: Yemi kaba koymak yerine altlığa dağıtın.
3. Kemirme malzemesi: Karton, işlenmemiş ahşap.
4. Yuva yapımı: Bol kağıt bazlı yuva malzemesi verin.
5. Günlük gözetimli serbest zaman: Güvenli, kaçış noktası olmayan bir alanda.

Tarihçe

Fare evcilleştirme merakının Asya'da, büyük olasılıkla Çin'de başladığı ve 1600'lerin başında Japon hatlarının Avrupa'ya girmesiyle yayıldığı düşünülür; Japon saraylarında renk ve desenine göre değer verilen fareler yüzyıllar önce tutulmaktaydı. Hobi, 1895'te Walter Maxey'in İngiltere'de National Mouse Club'ı kurmasıyla resmi bir yapıya kavuştu; kulübün ilk gösterisi aynı yıl Lincoln'de yapıldı. Bugün fantezi fare, dünya genelinde onlarca renk ve desen varyasyonuyla hem evcil hayvan hem de gösteri hayvanı olarak yetiştirilmektedir.